ધૂપસળી

લેખની શરૂઆત થાય તે પહેલાં જ હું લખી દઉં છું કે હું ફક્ત અને ફક્ત જન્મથી વર્ણ વ્યવસ્થાને માનું છું, અને જે લોકો કર્મથી આ વ્યવસ્થાને માને છે તેમને હું મહામૂર્ખ માનું છું. આવા લોકો જો મારી સાથે ચર્ચા (શાસ્ત્રાર્થ નહીં, ચર્ચા) કરવા માંગે તો હું તૈયાર છું. હવે આગળ... કોઈ પણ પ્રજાતિના વંશની શુદ્ધતાનું મહત્વ શું છે તે કહેવાની જરૂર જ નથી. આજે જો આપણે જોઈએ તો કૂતરાં, બિલાડીઓ, ઘોડા પાળનારા લોકો પણ પોતાના પાલતુ પ્રાણીના વંશ (નસ્લ) વિશે અત્યંત સાવચેત હોય છે. કેટલાક લોકો તો પોતાના કૂતરાંની ૨૦૦ વર્ષની પેઢીઓના નામ, સરનામાં અને પ્રમાણપત્રો રાખે છે. દુર્ભાગ્યે, લોકોમાં મનુષ્યના બીજ-અંશની શુદ્ધતાની કોઈ ચિંતા રહી નથી. જો એવું કહેવામાં આવે કે આંતરજાતીય વિવાહથી વર્ણસંકરતા ફેલાય છે અને મનુષ્યોની ગુણવત્તા ઘટે છે, તો ખબર નથી કેટલા લોકો લડવા આવી જશે. જ્યારે આ વાત ૧૦૦% વૈજ્ઞાનિક અને સરળતાથી સમજી શકાય છે. તો મને લાગે છે કે આ વિષય પર એટલું બધું લખવાની જરૂર નથી, પરંતુ વર્ણવ્યવસ્થાનું એક મહત્વનું પાસું છે જેના પર ઘણું ઓછું લખાયું છે, અને તે છે, વર્ણ વ્યવસ્થાનું સામાજિક વિજ્ઞાન. વર્ણ વ્યવસ્થાનું સામાજિક વિજ્ઞાન શુ...

  ભારતની વર્તમાન રાજનૈતિક પ્રણાલીમાં કયા કયા ફેરફાર કરવા જરૂરી છી? આપણે  ભાગ ૧  માં જોયું કે શા માટે ભારત માટે લોકશાહી એ એક આદર્શ શાસન વ્યવસ્થા નથી.  ત્યારબાદ  ભાગ ૨  માં જોયું કે પ્રાચીન ભારતની શાસન વ્યવસ્થા કેવી હતી.  અને  ભાગ 3  માં જોયું કે ભારતની પ્રાચીન ન્યાય વ્યવસ્થા કેવી હતી.  હવે પ્રશ્ન એ થાય કે ભલે અસલ ભારતીય પ્રણાલી અત્યારની પ્રણાલી કરતાં અનેક ગણી ઉત્તમ હતી, લોક સુખાકારી ક્યાંય વધુ હતી, પણ હવે એ યુગ પૂરો થઈ ગયો છે, અને અત્યારે એ વ્યવસ્થા પાછી લાવવી અશક્ય છે. તો પછી શા માટે એ તરફ જોઈને જીવ બાળવો? પ્રશ્ન વ્યાજબી છે. અને તાર્કિક રીતે સાચો પણ છે. આમ છતાં શું આપણી પાસે એવો કોઈ વિકલ્પ નથી કે જેમાં આપણે આપણાં ભવ્ય ભૂતકાળમાંથી પ્રેરણા લઈને, અત્યારની કંગાળ વ્યવસ્થાને બને એટલી સારી બનાવી શકીએ? ભારત દેશની પરિસ્થિતિ સુધારવા માટે સર્વપ્રથમ તો ઘણી બધી સાફ સફાઈની જરૂર છે. અત્યારની ચુંટણી વ્યવસ્થા એવી છે કે જેણે ભારત દેશને સતત ગુંચવાયેલું, નબળું અને નિરર્થક તારક-વિતર્કવાદી બનાવી દીધો છે. આખા દેશમાં ક્યાંકને ક્યાંક ચુંટણી ચાલુ જ હોય છે. 365 દિ...

  પ્રાચીન ભારતની ન્યાય વ્યવસ્થા આપણે  ભાગ ૧  માં જોયું કે શા માટે ભારત માટે લોકશાહી એ એક આદર્શ શાસન વ્યવસ્થા નથી.  આપણે  ભાગ ૨  માં જોયું કે પ્રાચીન ભારતની શાસન વ્યવસ્થા કેવી હતી.  હવે આપણે આ ભાગમાં જોઈશું કે પ્રાચીન ભારતની ન્યાય વ્યવસ્થા કેવી હતી અને શા માટે એ અત્યારની ખખડધજ વ્યવસ્થા કરતાં ક્યાંય ઉત્કૃષ્ટ હતી.  કદાચ વાંચકો વિચારતા હશે કે કાયદા વ્યવસ્થાનો વિષય આ રાજકીય પરિવર્તનના વિષયમાં શા માટે ઘૂસાડવામાં આવ્યો? એનું કારણ એ છે કે રાજકીય વ્યવસ્થા બદલવી શા માટે જરૂરી છે એ સમજવા માટે પણ આપણી વર્તમાન અને પુરાણી ન્યાય વ્યવસ્થા સમજવી ખૂબ જરૂરી છે. સર્વપ્રથમ આપણે અત્યારની ન્યાય વ્યવસ્થા જોઈશું. અત્યારની ન્યાય વ્યવસ્થા ભારતમાં ૧૯૫૦ થી લાગુ છે. આ સંવિધાન દુનિયાના અનેક દેશોના સંવિધાનોમાંથી નર્યો ઉતારો કરીને બનાવવામાં આવ્યું હતું. માત્ર એક જ દેશના સંવિધાનને ધ્યાનમાં લેવાયું નહોતું, અને એ હતો, ભારત દેશ પોતે! તો શું ભારતમાં પોતાનું કોઈ સંવિધાન હતું જ નહીં? યુગો યુગોથી ભારતીય ન્યાય પ્રણાલી કોઈપણ પ્રકારના સંવિધાન વગર જ ચાલતી હતી? સ્વાભાવિક રીતે જ એ શક્ય નથી....

  પ્રાચીન ભારતની શાસન વ્યવસ્થા: જનપદ વ્યવસ્થા આપણે  ભાગ 1  માં જોયું કે લોકશાહી સાશન વ્યવસ્થા કે જે આપણે સ્વીકારી લીધી છે, એ એકમાત્ર અને દરેક પરિસ્થિતિમાં સારામાં સારી વ્યવસ્થા નથી. બીજી ઘણી વ્યવસ્થાઓ કરતાં લોકશાહી સારી છે પણ દરેક સંજોગોમાં એ સર્વોચ્ચ જ છે એવું નથી. જ્યારે દેશ અને સંસ્કૃતિને બચાવવાનો પ્રશ્ન આવે ત્યારે એકહથ્થુ અને કડક સાશન ખૂબ જરૂરી બની જાય છે. વર્તમાન લોકશાહીના મુખ્ય બે નબળા પાસાઓ છે જે તેને અયોગ્ય બનાવે છે.  નબળું પાસું 1:  દરેક વ્યક્તિ પાસે સમાન મતાધિકાર છે. એક વૈજ્ઞાનિક, એક મોટો ઉદ્યોગપતિ, એક શિક્ષક અને એક જ્ઞાની સાધુને પણ એટલો જ મતાધિકાર છે જેટલો એક અપરાધિને, ભિખારીને, કૌભાંડીને, અભણને, લાલચીને અને દેશદ્રોહીને. આ વ્યવસ્થા કેટલી ન્યાયપૂર્ણ છે? સામાન્ય રીતે રાજકારણીઓ માટે જેઓ વધુ કુશળ, બુદ્ધિશાળી અને નિસ્વાર્થી હોય તેના કરતાં નિકૃષ્ટ માણસોને રિજવવા ખૂબ સહેલા હોય છે. માટે સ્વાભાવિક રીતે જ આવી રાજનીતિ અવડા માર્ગે જ હમેશા જવાની છે. અને આખા વિશ્વમાં આ જ થઈ રહ્યું છે જે આપણે જોઈ શકીએ છીએ. નબળું પાસું 2: મતદારો પાસે મતદાન કરતી વખતે જાજી સ્પષ્ટતા હોત...

" ભારતમાં લોકશાહી ખતરામાં છે" " ભારતમાં સરમુખત્યાર શાહી ચાલી રહી છે" " ભારતમાં સામાન્ય લોકોનો અવાજ દબાવવામાં આવી રહ્યો છે" આવા બધા સનસનાટી મચાવતા - પણ વાસ્તવમાં સાવ હળવાશથી અને નિરર્થક રીતે કહેવાયેલા - નિવેદનો તમને ૨૦૧૪ પછી બહુજ સાંભળવામાં આવ્યા હશે. સામાન્ય રીતે આવા નિવેદનો એજ લોકો કરતાં હોય છે જેમને લોકશાહીના નામે લાલિયાવાળી જોઈતી હોય અને દેશ વિરુદ્ધ કામો કરવા હોય. વિરોધી વિચારધારા અને અભિવ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્યના નામે આવા લોકો દેશને જ નુકસાન કરતાં જોવા મળે છે. દેશના મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેકટો અટકાવવા ,  દેશની સુરક્ષામાં ગાબડાં પાડવા ,  દેશની છબી દુનિયામાં બગાડવી ,  દેશના સાર્વભૌમત્વ ઉપર તરાપ મારનારા તત્વો સાથે હાથ મિલાવવો.. વગરે જેવા કામો રાજકીય પક્ષો કરતાં રહે છે.   આ કારણોથી મારા મતે ભારતની પ્રસાશન વ્યવસ્થામાં ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ધળમૂળથી પરિવર્તન કરવાની જરૂર છે. અને આના માટે લોકશાહીથી અલગ વિવિધ પ્રકારની પ્રસાશન વ્યવસ્થાઓનું મૂલ્યાંકન અને ચિંતન કરવું જરૂરી છે. હવે સ્વાભાવિક રીતેજ વાચકને અમુક પ્રશ્નો થશે કે જે હું એમના વતી આ લેખમાં જ પૂછી લઉં છું અને એનો ...

  તાજેતરમાં જ સંઘના વડા ,  સરસંઘચાલક શ્રી મોહન ભાગવતજીએ એક સભામાં હુંકાર સાથે કહ્યું કે રામ જન્મભૂમી ઉપર માત્ર ને માત્ર મંદિર જ બની શકે અને તે વિષયમાં કોઈપણ બાંધછોડને અવકાશ નથી. રામજન્મભૂમિના વિવાદનો નિવેડો કઈ રીતે લાવવો એ વિષે વર્ષોથી વિવિધ વિચારધારા વાળા લોકો વિવિધ સૂચનો આપી રહ્યા છે. આવા મોટા ભાગના સૂચનો રામ જન્મભૂમીના સ્થાન ઉપર એકમાત્ર મંદિર ના બને એમ ઈચ્છતા લોકો જ આપી રહ્યા છે. આ વાત સમજવા માટે આપણે અત્યાર સુધી પ્રસ્તુત કરવામાં આવેલા દરેક સમાધાનોને એક એક કરીને ટૂંકમાં જોઈશું ,  અને તેમાં મંદિર માટેના પક્ષકારોનો દ્રષ્ટિકોણ પણ જોઈશું કે જેથી વાચકો આ આખા વિષયને સ્પષ્ટ રીતે સમજી શકે, અને એ પણ સમજી શકે કે આ વિવાદ શું અને શા માટે છે. ૧. બાબરી મસ્જીદ ઢાંચો અત્યારે છે તે જેમનો તેમ રાખવો જોઈએ અને ત્યાં હવે આગળ કોઈપણ બાંધકામ નાં થવું જોઈએ. અને જો કોઈ કામ કરવું હોય તો ત્યાં બાબરી મસ્જીદ ફરીથી બનાવવાનું કામ કરવું જોઈએ. મંદિરના પક્ષકારો:  આ ઉકેલ સ્વાભાવિક રીતે જ મંદિરના પક્ષકારોને માન્ય નથી. ન્યાયાલયોમાં પહેલેથી જ એ પ્રમાણિત થઇ ચુક્યું છે કે તે જગ્યાએ પહેલા રામ મંદિર હતું જે...

મિત્રો, હું કોઈ નેહરુ વિશેષજ્ઞ નથી. હું જે કાઈ લખવા જઈ રહ્યો છું એ માત્ર મારો સીમિત અભ્યાસ જ છે. છતાં પણ આ આખી સૂચી એટલી લાંબી થવા જઈ રહી છે કે તમે પણ વિચારમાં પડી જશો કે જો કોઈ આ વિષય ઉપર એક ખોજપત્ર લખે તો કેવડો મોટો થાય. શું તમે જાણો છો કે ૧૪ નવેમ્બરને નેહરુ ની યાદમાં બાળ દિવસ શા માટે મનાવવામાં આવે છે? એવું તે શું વિશેષ કરી દીધું નેહરુએ બાળકો માટે કે તેમના નામે બાળ દિવસ ઉજવાય છે? શું તમે જાણો છો કે દેશના "ચાચા" ની ઉપાધી નેહરુને શા માટે દેવામાં આવી? હું પણ નથી જાણતો  😋 હાહા... ચાલો, હવે વધુ સમય ના લેતા હું સીધો સીધો મુદ્દા ઉપર આવું છું... આપણા દેશને સ્વતંત્ર થયા પછી એક દૂરદર્શી અને રાષ્ટ્રવાદી નેતૃત્વની આવશ્યકતા હતી. પરંતુ મળ્યું આનાથી તદ્દન ઉલટું! આ જ કારણ છે કે આજે આપણા દેશની લગભગ દરેક સમસ્યાઓની સાથે આપણા પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી શ્રી જવાહરલાલ નેહરુ જોડાયેલા છે. નેહરુની ભૂલો ને "ભૂલ" કહેવી એ "ભૂલ" શબ્દ નું અપમાન છે. એમને કમસે કમ "અપરાધ" કહી શકાય, અને જો "દેશદ્રોહ" કહેવામાં આવે તો પણ ઘણા લોકો આની સાથે સહમત થશે. નેહરુના અપરાધોનો કાળો ચિઠ્ઠો...

  હાલમાં જ થયેલ Surgical Strike થી ભારત અને પાકિસ્તાનની વચ્ચે સંભવિત યુદ્ધની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. આ ચર્ચામાં થોડાઘણા જાણકાર લોકો પરમાણું યુદ્ધના ભયની ચર્ચા કરે છે. આવી ચર્ચાઓમાં ઘણા લોકો છાપેલા કાટલાં જેવા અમુક તર્કો આપે છે કે જેને સાંભળવાથી પ્રભાવી તો લાગે છે પરંતુ વાસ્તવિકતાની કસોટી ઉપર તેઓ નિરર્થક સિદ્ધ થતા હોય છે. આવો જોઈએ આ છાપેલા કાટલાં જેવા તર્કો ક્યા ક્યા છે. બે પરમાણું રાષ્ટ્રો વચ્ચે લડાઈ ના થવી જોઈએ કારણકે પરમાણું બોમ્બથી ખુબજ મોટા પ્રમાણમાં જાનહાની થાય છે. પાકિસ્તાનનો કોઈ આતંકવાદી ભારતમાં ઘૂસીને પરમાણું બોમ્બ ફોડી દેશે તો? પાકિસ્તાન એક ગાંડો દેશ છે અને તેમના સૈન્ય અધિકારીઓ પણ ગાંડા છે, આત્મઘાતી છે. અને પાછો પાકિસ્તાન એક ભિખારી દેશ છે. માટે તેમને કશું પણ ગુમાવવાનું નથી. જયારે ભારત પાસે ઘણું બધું ગુમાવાનું છે. આવી પરિસ્થિતિમાં જો તેઓ હારવાની અણી ઉપર આવી જશે તો ભારત ઉપર પરમાણું હુમલો કરી દેશે. જો પાકિસ્તાને પહેલા પરમાણું હુમલો કરીને આપણા બધા પરમાણું બોમ્બ નષ્ટ કરી દીધા તો? પાકિસ્તાન પાસે  Tactical Nuclear Bomb  છે જેનો ઉપયોગ તેઓ સામાન્ય બોમ્બની જેમ કરી શકે છે કે...